TOPLUM DESTEKLİ POLİSLİK
Toplum destekli polislik (TDP), "Toplum(un) Polisliği” kavramının karşılığı olarak kullanılmaktadır. Kavram, toplum odaklı polislik olarak da ele alınabilmektedir. Ancak yerleşik bir tanımlama ve benimsenmiş bir kavram olarak daha çok toplum destekli polislik tercih edilmektedir.
Polis, varlığının gayesi olan toplumdan bağımsız ve toplumsal taleplerden uzak bir anlayışla hizmet yürütemez. Polislik, artık bir "güç kullanma mesleği” olarak değil "topluma hizmet sunan bir meslek” olarak ön plâna çıkmakta ve polisliğin yapısı değişmektedir. Polislik mesleğinin icra tarzı toplumsal taleplere göre şekillenmek durumundadır.
Gelişmiş ülkelerde, geçmiş yirmi beş sene veya daha fazlasında, "toplum” (cemiyet) anlayışı; sağlık hizmeti, sosyal hizmetler, iskân politikaları, çevre plânlaması ve polislik gibi sosyal politikanın muhtelif sahalarında gittikçe artan bir önem kazanmıştır. Toplum içindeki bireylere daha yakın hizmet sunma fikri, toplumdan uzak ve bireye odaklanmayan hizmet anlayışına, geniş çaplı ve topluma yönelmeyen hizmet yaklaşımına ve kamu hizmeti sunan bürokratik teşkilâtlara bir tepki olarak görülebilir.
Toplum polisliği, manası itibariyle açıklanması zor bir kavramdır. Günümüzde bu genel terminoloji altında yürütülen polislik projelerinin çok çeşitli ve sınır tanımaz olmaları bunun en bariz delilidir. O hâlde, net bir tanım vermeye kalkışmak tavsiye edilmez. Diğer taraftan, sadece uygulamalı kaynaklara dayalı bir yaklaşım, toplum polisliği fikri ve onun geleneksel polis rolü üzerindeki etkileri hakkında yeterli kavrayışı sunmakta başarısız olabilir. Bu sebeple, toplum polisliğinin manasının ne olduğu hakkında bazı sonuçlara ulaşmak ve bu kavrama ilişkin gelecekte yapılacak tartışmalara zemin hazırlamak bakımından kavramın genel çerçevesine dayalı bir analiz en faydalı yol olarak gözükmektedir.
TDP hizmet anlayışı, yerel taleplere odaklanan bir polislik yaklaşımını yaşama geçirmeyi hedeflemektedir. Toplumun bir parçası ve görev yaptığı yerin güvenliğini sağlayamaya çalışan birisi olarak TD-P, üniformalı bir vatandaştır.
Polisliğin geleneksel faaliyetleri, ülkemizde ve birçok ülkede geçmişten bu yana fazla değişmeden kalmıştır. Buna göre, polislik hizmetlerinin yürütülmesinde altı temel hedef üzerine odaklanılmıştır:
Hukuk ve nizamın sağlanması kişilerin ve mülkün muhafazası,
Suçun önlenmesi,
Suç faillerinin adalete teslimi, suçların aydınlatılması,
Karayolu trafiğinin kontrolü ve trafik meseleleri hakkında mahallî yetkililere tavsiyelerde bulunulması,
Belli muhtelif işlerin gerektiğinde bazı devlet daireleri adına ifası,
Yardıma muhtaç olanlara yardım etmek küçük ve büyük felaketlere karşı daima hazırlıklı olmak.
Suç oranlarının artması veya azalması, sadece ceza adaleti sistemine veya polis teşkilâtının faaliyetlerine bağlı olarak açıklanamaz; suç ve suçluluk bunlardan daha fazla oranda iskân, öğretim ve plânlama yetkilileri, ve iş ve eğlence sunanlar gibi sosyal ve fizikî çevremizi şekillendirmekle sorumlu olan kurumların faaliyetlerine de bağlıdır. Toplum destekli polislik olarak toplumun polisliği, bilhassa topluma "hizmet sunma” fonksiyonuna ve diğer sosyal kurumlarla daha fazla işbirliği ihtiyacına vurgu yapmaktadır.
.Toplum polisliğinin hedefleri olarak şunlar belirtilmektedir:
.Kişisel ilişkilerde hürriyet, eşitlik ve birlikteliğe katkıda bulunmak,
.Hürriyeti güvenlik ile uyumlu kılmak ve hukukun üstünlüğünü yüce tutmak,
.İnsan haklarına saygılı olmak, korumak ve mutluluğu hedeflemek suretiyle insan haysiyetini yüceltmek,
.Müşterek sosyal faaliyette bulunmak suretiyle suç oluşturan koşulları def etmeye iştirak etmek ve yönlendirme yapmak,
.Toplum kesimlerinde güvenin pekiştirilmesinin oluşturulmasına katkı sağlamak,
.Kişilerin can ve mal emniyetini ve emniyet hislerini takviye etmek,
.Suçların takibini, hukukun üstünlüğü çerçevesinde tahkik ve tespit edip gerçekleştirmek,
.Kamunun geçişine açık olan karayolları, caddeler, sokaklar ve çıkmaz sokaklarda serbest geçiş ve hareketi kolaylaştırmak,
.Kamu düzenini sağlamak;
.Gerekiyorsa diğer kurumları da harekete geçirmek suretiyle büyük ve küçük felaketlerle baş etmek ve zor durumda olanlara yardım ve tavsiyede bulunmak.
TDP hizmet birimleri, yaptırım uygulayan bir anlayışla değil önleyici hizmet mekanizması oluşturma ve sosyal hizmet sunma anlayışı ile işlev görmektedir. Polis, kentlerde en küçük yerleşim alanlarına rehberlik etmek zorundadır. Bundan dolayı da bu yerleşim birimlerine sosyal bakımdan uyum sağlamak ve burada yaşayanların hâllerinden anlamak mecburiyetindedir. Bunların hepsi, suçluluğu kontrol altına almak ve suçu proaktif toplum yoluyla azaltmak için yapılması gereken çalışmalardır.
Önemli bir özellik de, polisin huzur bozucu problemleri veya mahalleri tespit eden ve böylece "meydana gelen olay sonrası harekete geçen (reaktif yaklaşım)”dan ziyade "olay meydana gelmeden önce harekete geçen (proaktif yaklaşım)” bir şekilde müdahale ederek problemin büyümesini engelleyebileceği suç analizi yaklaşımıdır.
Teşkilât genelinde ise TDP, suçun önlenmesine koordineli bir yaklaşım ortaya çıkarmaktadır. TDP, polisin hesap verebilirliğini de öne çıkarmaktadır. Bunu, halkla ilişkiler birimlerinin yaptığı gibi klasik ve rutin çalışmalar olarak değil, topluma sunulan polislik hizmetleri üzerinde halkın daha etkili bir tesire sahip olmasına imkân sağlamak için yapmaktadır.
TDP’nin esası, polisin, hizmetinde olduğu toplumun temel problemleri ile doğrudan ve aracısız bir ilişki kurarak meşgul olmasıdır. Burada, toplumun ihtiyaçları konusunda polis ve toplumun algılamalarının bir sentezi mevcuttur.
NEDEN TOPLUM DESTEKLİ POLİSLİK ?
Güvenliğin sağlanması, çağdaş devletlerin olmazsa olmaz ilkeleri arasında yer almakta ve devletlerin var olma nedenlerinin başında gelmektedir. İç güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi bakımından kamu düzeninin korunması ve devamının sağlanması, toplumun emniyet içinde varlığını sürdürmesi yönüyle vazgeçilmezdir.
Polisin faaliyetlerine yön veren toplumsal ihtiyaçlar ve taleplerdir. Suç ve suçluluk toplumsal gündemi işgal eden konuların başında gelmektedir. Polisiye hizmetlerin, bu çerçevede genel güvenlik hizmetlerinin ve suçla mücadelenin sadece polis hizmetleri eksenli değil, çok yönlü ve bütüncül bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Bunu sağlamanın temel yöntemlerinden birisi de, Toplum Destekli Polislik hizmetlerinin yaşama geçirilmesidir.
Genel anlamda polislik faaliyetleri olarak isimlendirilen bu hizmetler kapsamında, suçla mücadeleyi etkin kılmanın ve güvenli bir ortamı sağlamanın, güvenlik hizmetlerine toplumun katılımı ve desteğiyle mümkün olacağı açıktır. Gelişmiş demokratik ülkelerin çoğunluğunda başarılı bir şekilde uygulanan "Toplum Destekli Polislik” anlayışının, ülkemizde de hayata geçirilmesi vazgeçilmez bir gereklilik hâline gelmiştir.
Bu amaçla Ülkemizin AB’ye üyelik sürecinde, "Toplum Destekli Polislik (TDP) Twinning (Eşleştirme) Projesi” Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.
Toplum Destekli Polislik hizmetleri, bu yönüyle toplumun güvenlik talebine göre şekillenen bir anlayışın polisiye hizmetlerde yaşama geçirilmesi anlamına gelmektedir. Toplumsal sorunlara odaklanan ve çözümlerin bütüncül bir çerçevede ele alınarak toplumun bütün kesimlerinin, kurumlarının ve devlet organlarının yer aldığı bir hizmet anlayışının bu açıdan artık çağın bir gerekliliği olduğu kabul görmektedir.
Toplum Destekli Polislik Projesi’nin genel amacı; Türkiye’de güvenlik hizmetlerinin toplumun katılım ve desteğini sağlamak suretiyle etkin ve hızlı bir şekilde yürütülmesini, toplum-polis ilişkilerinin geliştirilmesini, suçla mücadelenin güçlendirilmesini ve polislik hizmetlerinde toplumun güvenlik memnuniyetini yükseltmeye yönelik çalışmaların yaşama geçirilmesidir.
Toplum Destekli Polislik uygulamaları kapsamında güvenlik hizmetlerinin kalite ve verimliliğinin yükseltilmesi ve polis-toplum ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik aşağıda belirtilen etkin çalışmalar gerçekleştirilecektir;
1. Toplumun öncelikli güvenlik beklentileri ve önerilerinin tespitine yönelik güvenlik memnûniyet ölçümleri yapılarak, müşteri odaklı hizmet anlayışı geliştirilecek,
2. Toplum temsilcileri (Sokak/Site, Komşular Birliği, Mahalle Komşular Birliği, Kent Güvenlik Danışma Kurulu) ile periyodik güvenlik sorunlarını paylaşım toplantıları düzenlenerek, toplumun güvenli yaşama katılım ve katkıları sağlanacak,
3. Toplumda suçtan mağdur olmuş şahıslara Toplum Destekli Polis temsilcileri tarafından psikolojik ve moral destek sağlanacak,
4. Eğitim çağındaki çocuklarımızın ve gençlerimizin suçlara ve kötü alışkanlıklara karşı korunmasına yönelik etkin çalışmalar yürütülecek,
5. Suçların oluşumuna etki eden olumsuz faktörlerin belirlenmesi ve giderilmesine yönelik ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla işbirliği sağlanarak çalışmalar yürütülecek,
6. Halkın suçlara karşı kendini koruma arzusu ve güvenli yaşamın sağlanmasına yönelik toplumsal bilinçlendirme etkinlikleri yapılacak,
7. Toplumda meydana gelen olayların sosyal, ekonomik, psikolojik ve diğer nedenlerini araştırmaya yönelik Polis – Üniversite/Eğitim Kurumları işbirliğinde bilimsel çalışmalar yapılacak,
8. Toplumsal kesimlerin, sosyal ve kültürel etkinliklerine katılımı sağlanarak, polis - halk ilişkisi geliştirilecek,
9. Suçların önlenmesine yönelik gerçekçi verilere dayalı suç analizleri ve suçlu profillerinin çıkartılması sağlanacak,
10. Toplumda oluşan güvenlik kaygısı ve suç korkusunun giderilmesi ve kentlerdeki yaşam kalitesinin yükselmesine yönelik etkin çalışmalar yapılacak,
11. Önleyici güvenlik hizmetleri kapsamında halkı bilgilendirme ve bilinçlendirmeye yönelik programlar ve kampanyalar düzenlenecek,
12. Güvenlikte toplumsal sorumluluk bilincinin geliştirilmesi kapsamında panel, konferans, seminer, sempozyum ve benzeri toplumsal etkinlikler düzenlenecek,
13. Toplum Destekli Polislik hizmetlerinde etkinliği ve verimliliği artırmaya yönelik personel eğitimleri çağın gereklerine uygun geliştirilerek, personel güncel şartlara uyumlu hâle getirilecek,
14. Güvenlik konusundaki toplumsal beklenti ve gereksinimlere cevap verebilmek için hizmetlere uygun nitelikte uygulama projeleri ve modelleri geliştirilecek,
15. Çağın gereklerine uygun geliştirilen Toplum Destekli Polis anlayışının bütün personele yaygınlaştırılması için etkin çalışmalar gerçekleştirilecektir.
